Avrupa ve Rusya (Yevropa i Rassiya)

Yazar: Nikolay Yakovleviç Danilevskiy

Eserin ilk yayınlanma yılı: 1869

Kaynak: http://www.vehi.net/danilevsky/rossiya/

Uyarı: Bu Rusça eserin basımına şu an ulaşmam mümkün olmadığı için, Rusların internet kütüphanelerine başvuruyorum. Eserler internete aktarılırken eksiklikler/yanlışlar olabilir. Benim Rusça anlamam yanlış olabilir. Buradaki notları okurken, bu hususu unutmayın. Gördüğünüz hatalar, sormak istedikleriniz varsa lütfen ama lütfen nanoturkiye@gmail.com adresine e-posta gönderin. Yazıları kaynak göstererek kullanırsanız sevinirim.

Eser 27 başlıktan oluşuyor:

1) 1864 ve 1854 yılları. Önsöz yerine

Avrupalılar Türklere sempati duyuyor. Avrupalılar Londra protokolünü çiğneyip, Danimarka’ya saldırdı. Kimse bunun hukuksuz olduğunu dile getirmedi. Fakat Ruslar Küçük Kaynarca anlaşmasında var olan Osmanlı’daki Hıristiyan halkın hakları ile ilgilenince Avrupalı devletler bir anda Rusya’yı tehdit etti. Biz hukuki hakkımızı talep ediyorduk halbuki?

Vifleyem kilisesinin anahtarını Osmanlı neden Fransa’ya verdi? Vifleyem kilisenin anahtarı hangi kilisede ise Hıristiyanlara  göre o kilise daha üstün oluyormuş. Osmanlı bu konuyu önemsemediği için, yapması gereken, kendi topraklarında yaşayan Hıristiyanlar Ortodoks olduğu için bu anahtarı Ortodokslara vermesiydi. Ama Osmanlı ne yaptı? Bu anahtarı Fransızlara verdi. Burada bir hakaret vardır. Milyonlarca kişi husursuz duruma düştü şu an. Osmanlı Fransız saldırısından korktu da diyemeyiz. Osmanlı biliyordu ki olası bir Fransız saldırısında 1840 yılında olduğu gibi Rusya Osmanlı’nın yanında olacaktı. (Hünkar İskelesi anlaşması)

Osmanlı Ortodoks kilisesinin haklarını  Kudüs’te bir fermanla okuyacağına dair söz vermiş, ama sözünü yerine getirmedi.

Avrupalının hatta Türklerin başarıları tüm Avrupa’nın başarısı gibi gösterildi.

2) Neden Avrupa Rusya’ya düşman?

Bir yabancı Danilevskiy’e şöyle demiş: “Haritaya baksana, Rusya’nın her an üzerimize bir bulut gibi çökmesini hissetmemek mümkün mü?” Tamam Rusya büyük bir devlet ama acaba burada bir  fetih var mı? Rusya yıllarca topraklarını genişletmek isteyen bir devlet gibi gösterildi. Gerçekten öyle mi bakalım.

Rusya’nın şu an sahip olduğu topraklar zaten boştu. Ruslar orada herhangi bir milleti yok etmedi. İlk yerleşen biz olduk.

Rusya ne zaman Avrupa’ya saldırmış? Rusya Avrupa’ya girdiği zaman hep Avrupa’nın kârı için çalıştı. Fransa’yı Avrupa’nın intikamından korudu, sonra Fransa’yı Avrupa saldırısından korudu.

Öncelikle fetih ne onu inceleyelim:

Eğer bir millet bağımsız siyasi olarak yaşıyorsa sanayi, fikri ve toplumsal yönlerini de kendi belirlemesi lazım. Her milletin bir amacı, çözmek istediği bi mesele vardır. Başkasının buyruğu altında yaşayınca bu amaca ulaşamazsınız. İki millet arasında etnografik, toplum, din ve tarih açısından ne kadar fark varsa, çözmek istedikleri problemler arasında da o kadar fark vardır, problemler o kadar daha orijinaldir. Bir milletin tamamı birarada değilse engelli gibidir. Eli, ayağı kesik insan yaşayabilir ama tam performansını gösteremez. Milletin de bazı kısımları ayrık ise o millet hedefine tam varamaz.

Eğer bir millet daha önce siyasi bir bağımsızlık kazanmadı ise onu kendi hakimiyetine almak fetih değildir. Onların ulaşmak istedikleri bir hedef olmamış, böyle bir şey yapmamışlar zaten; o yüzden ellerinden alınan bir hak yok.

Danilevskiy Finlandiya’dan başlayarak Rusların nasıl fetih yapmadığını anlatıyor.

Finler daha önce devlet kurmamışlardı. Biz onları kendi içimize katarak onlara daha fazla faydamız olduç. Rusya gibi büyük bir devlet komşu olarak nötr bir Fin devleti neden istemeseydi. Finler Rusya’ya girince milli bilinç oluştu. Kalevala destanını örnek gösteriyor.

Baltık Denizi’ndeki bölgeler ilk başta zaten Ruslarındı. Almanlar bizden almıştı. O toprağı geri almak fetih midir?

Polonya’nın bölünmesi kötü ama burada asıl suçlu Ruslar değil.

Kırım, Kafkaslar, Orta Asya’yı fetih olarak görüyor. Fakat Kırım’da hangi millet vardı ki, Rusya’ya düşman herkes Kırım’a kaçıyordu diyor.

Rusya isteseydi birçok bölgeyi alabilirdi ama Aleksandr I barışı tercih etti. Edirne antlaşması

Rusya 1829 – 1829 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Moldova ve Eflak’ı alabilirdi. Osmanlı Rusya’ya knezlik teklif etmişti, ödemesi gereken borç yerine. Nikolay ikisini de istemedi. Rusya tek bir sözü ile Osmanlı’daki Slavları ayaklandırırdı hiç bunu yaptı mı?

İşte Rusya’nın yapısı, savaşlar, amaçları, elde edebileceği şeylerden feragati – Rusya’nın bir fetih meraklısı bir devlet olmadığını gösteriyor.

İngilizlerin İrlandalılara yaptığı, Almanlar, İspanyollar hepsi tarihte bazı milletleri yok etti, benzer tepki niye onlara yok. Biz çok daha azını yaptık, bu kadar çok tepki alıyoruz.

Birçok konuda uzman olan Avrupa’nın Ruslar hakkında bilgi sahibi olmaması ne ile açıklanıyor? Avrupalı düşünceleriyle, istekleriyle, gururuyla, nefretiyle ve kıskançlıklarıya uyuşan şeyleri öğreniyor. Sanskritçeyi, Iroqu dillerini, yıldızları, mikroskopik canlıların yapısını bilen Avrupalı nasıl oluyor da Rusya ile ilgili bilgi sahibi olmuyor? Yurtdışına gidip onlara Rusları anlatma çabamız da çok komik. Kulağı olup da duymayan birini sağırlığını tedavi etmek mümkün mü?

Yerleşik olan bir halk yer değiştirmek istemez. İklim ne kadar kötü olursa olsun.

Avrupa Rusya’yı kendine yabancı hatta düşman olarak görüyor. Avrupalının gözünde bir Rus ancak kendi milli değerlerini kaybedince insan hüviyetine ulaşır.

3) Rusya Avrupa mı?

Öncelikle Avrupa ne onu tartışalım? Kıtaları bu şekilde ayırmak doğal değil, çünkü kara parçalarının tüm özellikleri göz önüne alınmadı. Avrupa’nın sınırı Ural dağları kabul ediliyor. Amerika, Avustralya, Afrika koca birer ada ve tek bir kıta. Dünya’nın geri kalanı neden Asya ve Avrupa diye ikiye ayrılıyor? Ural dağları dünyanın en yüksek sıradağı falan değil. Hatta Avrupa sınırının yarısını Ural dağları oluşturuyor. Diğer yarısını bazen Volga, bazen Volga-Don oluşturduğu kabul ediliyor.

Zaten kafamızdaki kıta ayrımı başka. Madagaskar, Akdeniz kıyısındaki ülkeler, Ümit Burnu Afrika kıtasında olmasına rağmen, Afrika deyince aklımıza çöller geliyor. Aynı şekilde Asya deyince aklımıza Hindistan gelmiyor.

Avrupa içi boş bir kelime mi? Hayır. Avrupa Cermen-Roma imparatorluğu demektir. O yüzden Rusya Avrupa’da değildir. Buradan hiç beslenmemiştir.

Avrupa Yunan medeniyeti değildir, çünkü Yunan medeniyeti bugünkü manada Avrupa, Asya ve Afrika’da idi.

Yunan medeniyeti kendi dışındakilere barbar dediği gibi, Avrupa kendi dışındakilere böyle bakmaktadır.

Dünya eskiden Avrupa, Asya ve Afrika diye ayrılmıştı. Yunanlılar Akdeniz’in kuzeyine Avrupa, doğusuna Asya, güneyine Afrika dedi. Daha sonra anlaşıldı ki Avrupa ve Asya iki farklı kara parçası değil (Afrika öyleydi), alışkanlıkları değiştirmek yerine Avrupa, Asya ayrımına devam edildi ve sun’i sınırlar çizildi.

Bloga Farklı Konularda Devam

Türkçe kitapların özetlerini yeni bir blogda devam ettiğimi söylemiştim. Bu blogda da okuduğum Rusça kitapların notlarını paylaşmaya devam edeceğim.

Taşındım

Bu blog fikrini arkadaşlarla paylaştım, onlar da ilgi gösterdiler. Serencâmeyi başlattık.